Một người chơi cờ tướng trên điện thoại vài tháng, điểm online lên khá cao, rồi hăm hở đăng ký một giải cờ ở quận — và thua liền ba ván trước những người mà trên mạng có lẽ còn thấp điểm hơn mình. Ngược lại, có người đánh giải ổn định nhưng lên mạng chơi cờ chớp lại thua liên tục. Chuyện này rất phổ biến, và không có gì lạ: xếp hạng online và xếp hạng chính thức đo hai thứ khác nhau, trong hai môi trường khác nhau.
Hiểu vì sao hai con số lệch nhau giúp bạn khỏi thất vọng vô cớ, và biết dùng từng con số vào đúng việc.
Mỗi hệ thống là một "vũ trụ" riêng
Điểm xếp hạng, dù theo Elo hay biến thể, chỉ có ý nghĩa trong nhóm người chơi cùng hệ thống. Nó nói: "so với những người đang chơi ở đây, bạn đứng ở đâu". Khi đổi sang nhóm người khác, con số không tự động mang theo ý nghĩa.
Những yếu tố làm các hệ thống lệch nhau:
- Điểm khởi đầu khác nhau. Nơi này cho người mới bắt đầu ở một mức, nơi khác ở mức khác. Cả thang điểm vì thế bị dời lên hoặc xuống.
- Hệ số điều chỉnh khác nhau. Hệ thống cho điểm "chạy" nhanh sẽ có biên độ rộng hơn.
- Cộng đồng khác nhau. Một ứng dụng phổ biến với người chơi giải trí có mặt bằng khác một hệ thống chỉ gồm người đi giải.
- Nhịp giờ khác nhau. Ván online phần lớn là cờ nhanh, cờ chớp; giải chính thức thường có thời gian dài hơn.
Vì vậy câu hỏi "1.600 online bằng bao nhiêu điểm chính thức?" không có câu trả lời chung. Có người ước lượng theo kinh nghiệm cá nhân, nhưng đó chỉ là ước lượng, không phải quy đổi.
Cờ online và cờ giải khác nhau thế nào khi ngồi vào bàn
Ngoài con số, bản thân việc chơi cũng khác.
Thời gian
Ván online mười phút là "dài". Ở nhiều giải, mỗi bên có thời gian dài hơn nhiều, có khi kèm thời gian cộng thêm mỗi nước. Người quen cờ nhanh thường đi quá vội khi vào giải, bỏ phí lợi thế thời gian để tính toán.
Bàn cờ thật
Nhìn bàn gỗ, quân tròn chữ Hán từ góc ngồi khác hẳn nhìn màn hình phẳng. Nhiều người lần đầu đánh bàn thật nhầm quân, không thấy nước chiếu từ Pháo ở xa, hoặc lóng ngóng với đồng hồ. Đây là kỹ năng phải tập.
Luật thi đấu
Giải có trọng tài và luật riêng: chạm quân phải đi, luật về chiếu dai, đuổi dai, cách xử lý khi hai bên lặp nước. Trên mạng, phần mềm tự xử lý hoặc không xử lý gì cả. Vào giải mà không biết luật dễ bị xử thua oan.
Tâm lý
Ngồi đối diện một người thật trong ba tiếng đồng hồ khác xa bấm nút ở nhà. Hồi hộp, mệt mỏi, mất tập trung giữa ván — những yếu tố này hầu như không có trong ván online năm phút.
Mỗi loại điểm tốt cho việc gì
Điểm online dùng để
- Theo dõi tiến bộ hằng tuần, vì bạn chơi nhiều ván nên xu hướng hiện ra nhanh.
- Tìm đối thủ vừa sức trên chính trang đó.
- Thử nghiệm: khai cuộc mới, cách chơi mới, mà không có gì phải lo mất.
Điểm chính thức dùng để
- Xếp bảng và xếp cặp trong giải.
- Xét danh hiệu hoặc đẳng cấp, theo quy chế của liên đoàn.
- Đo trình độ trong điều kiện thi đấu thật: thời gian dài, luật chặt, bàn cờ thật.
Hai loại bổ sung cho nhau. Người đi giải nghiêm túc thường chơi online để luyện đòn và khai cuộc, rồi đánh giá bản thân qua kết quả ở giải.
Điều cần nhớ khi so sánh
- So cùng hệ thống, cùng nhịp giờ. Điểm cờ chớp so với cờ chớp, điểm giải so với điểm giải.
- Nhìn xu hướng, không nhìn một ngày. Điểm online có thể tụt cả trăm trong một buổi tối xui, rồi lên lại tuần sau.
- Đừng dùng điểm online để quyết định có đi giải hay không. Nếu bạn thích, cứ đi. Giải phong trào luôn có chỗ cho mọi trình độ, và ván thua ở giải là bài học quý.
- Kiểm tra quy chế. Nếu giải chia bảng theo trình độ, hỏi ban tổ chức họ dựa vào điểm nào — có nơi không dùng điểm online, có nơi chỉ dựa vào thành tích cũ.
Với trẻ em: đừng biến con số thành chuyện lớn
Ứng dụng chơi cờ thường cho điểm ngay sau mỗi ván, và trẻ rất dễ gắn tâm trạng vào con số đó. Thua hai ván tụt điểm là buồn cả tối. Vài gợi ý cho phụ huynh:
- Khuyến khích con chơi ở chế độ không tính điểm khi mới học, hoặc chơi với máy, với người quen.
- Hỏi về ván cờ, đừng hỏi về điểm. "Hôm nay con thích nước nào nhất?" thay vì "Hôm nay lên được bao nhiêu điểm?".
- Giới hạn thời gian chơi online, và ưu tiên ván có thời gian dài hơn cờ chớp.
Trang chơi ở đây — chơi với máy và chơi online — cố ý không hiện điểm hay bảng xếp hạng, để trẻ và người mới tập trung vào ván cờ. Nếu muốn giữ lại ván đã chơi để xem lại, có thể đăng nhập bằng email.
Chuyển từ online sang đánh giải: chuẩn bị gì
- Chơi vài ván có thời gian dài trên bàn thật trước giải — ở câu lạc bộ hoặc với bạn bè.
- Tập dùng đồng hồ cờ. Bấm đồng hồ bằng đúng tay đã đi quân, và bấm sau khi đặt quân xong.
- Đọc luật thi đấu của giải, đặc biệt phần chiếu dai, đuổi dai và chạm quân.
- Đặt mục tiêu về cách chơi, không về điểm: "ván nào cũng dùng hết ít nhất nửa thời gian", "không đi nước nào mà chưa kiểm tra quân mình có bị bắt không".
Xem thêm các bài về giải cờ tướng để chuẩn bị kỹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có bảng quy đổi điểm online sang điểm chính thức không?
Không có bảng quy đổi chính thức. Mỗi hệ thống có thang riêng; mọi con số quy đổi truyền miệng chỉ là ước lượng cá nhân.
Điểm online cao có được xếp vào bảng mạnh ở giải không?
Tuỳ quy chế của giải. Nhiều giải phong trào không dùng điểm online để xếp bảng. Hãy hỏi ban tổ chức trước khi đăng ký.
Vì sao chơi online giỏi mà ra giải lại thua?
Thường do khác biệt về thời gian, bàn cờ thật, luật thi đấu và tâm lý. Người quen cờ nhanh hay đi vội và thiếu kiên nhẫn trong ván dài. Tập vài ván dài trên bàn thật trước giải sẽ giúp nhiều.
Có nên có tài khoản ở nhiều trang để so điểm không?
Không cần. Điểm ở các trang không so thẳng được. Chơi đều ở một nơi và theo dõi xu hướng ở đó có ích hơn.
Điểm online giảm liên tục thì làm gì?
Tạm dừng, nghỉ một hai ngày, rồi xem lại vài ván thua để tìm lỗi lặp lại. Điểm giảm liên tục thường do mệt hoặc tâm lý muốn gỡ, không phải do bạn đột nhiên yếu đi.
