Vài năm gần đây, lớp cờ tướng online trở nên phổ biến. Thầy ở một thành phố, học viên ở thành phố khác, cả hai nhìn chung một bàn cờ trên màn hình. Nhiều phụ huynh và người lớn tự học phân vân: học online có thật sự hiệu quả không, hay vẫn nên đi lớp trực tiếp?
Câu trả lời phụ thuộc vào ai học, học để làm gì, và điều kiện của gia đình. Bài này so sánh hai hình thức một cách thẳng thắn để bạn tự chọn.
Học trực tiếp: những gì online khó thay thế
Không khí thật
Ngồi đối diện một người, nghe tiếng quân cờ đặt xuống bàn, bắt tay trước và sau ván — đó là trải nghiệm cờ tướng mà màn hình khó thay thế. Với trẻ em, không khí lớp học và bạn bè là một phần lớn lý do các em thích đi học cờ.
Dễ giữ tập trung với trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ ngồi trước màn hình dễ bị phân tâm, nhất là khi ở nhà có nhiều thứ xung quanh. Trong lớp trực tiếp, thầy nhìn thấy ngay khi trẻ mất tập trung và kéo trẻ trở lại.
Học phép lịch sự khi thi đấu
Chạm quân phải đi, không nói chuyện khi đối phương đang nghĩ, dùng đồng hồ cờ — những điều này học tốt nhất khi ngồi trước bàn cờ thật, rất quan trọng nếu sau này muốn đi giải.
Giao tiếp tự nhiên với thầy
Thầy có thể cầm quân, chỉ tay, quan sát nét mặt học viên khi giải thích. Học viên hỏi ngay khi chưa hiểu.
Học online: những lợi thế thực sự
Tiết kiệm thời gian đi lại
Với gia đình ở xa lớp học hoặc người lớn bận rộn, thời gian đi lại có thể nhiều hơn cả thời gian học. Học online giải quyết hoàn toàn vấn đề này.
Nhiều lựa chọn thầy hơn
Không bị giới hạn bởi khoảng cách, người học có thể chọn thầy phù hợp nhất về cách dạy, lịch học và trình độ.
Công cụ hỗ trợ
Trên bàn cờ điện tử, thầy có thể vẽ mũi tên, đánh dấu ô, quay lại nước đi trước chỉ bằng một cú bấm. Ván đấu được lưu lại để xem lại sau buổi học.
Luyện tập nhiều hơn
Sau buổi học, học viên có thể chơi ngay vài ván online với người cùng trình độ, áp dụng điều vừa học.
Nhược điểm của học online
- Mỏi mắt và khó tập trung khi ngồi trước màn hình lâu.
- Cần thiết bị và mạng ổn định. Mạng chập chờn làm gián đoạn buổi học.
- Thiếu kỹ năng chơi trên bàn thật. Người chỉ học online đôi khi lúng túng khi ngồi trước bàn cờ gỗ, nhìn thế cờ theo chiều khác.
- Khó đo tiến bộ thật nếu học viên có thể nhìn gợi ý hoặc dùng công cụ trong lúc chơi.
Chọn theo độ tuổi
Trẻ dưới bảy tuổi
Nên ưu tiên học trực tiếp, hoặc bố mẹ dạy ở nhà trên bàn cờ thật. Trẻ nhỏ cần cầm quân, cần sự hiện diện của người lớn, và thời gian ngồi trước màn hình nên hạn chế.
Trẻ từ tám đến mười hai tuổi
Có thể kết hợp: học trực tiếp là chính, thêm các buổi online nếu thầy phù hợp ở xa. Cần có người lớn ở gần trong buổi học online để hỗ trợ.
Thiếu niên và người lớn
Học online hoàn toàn có thể hiệu quả, nhất là khi người học đã biết chơi và có động lực tự học. Nên kết hợp với chơi cờ thật ở câu lạc bộ hoặc với bạn bè để giữ cảm giác bàn cờ gỗ.
Chọn theo mục tiêu
- Chơi cho vui, học để giải trí: hình thức nào thuận tiện hơn thì chọn.
- Muốn đi giải: nên có phần học trực tiếp để quen thi đấu trên bàn thật, dùng đồng hồ cờ và giữ phép lịch sự thi đấu.
- Muốn sửa một điểm yếu cụ thể: kèm riêng online với thầy phù hợp là lựa chọn hiệu quả.
Một phương án kết hợp dễ áp dụng
Nhiều gia đình và người lớn tự học thấy hiệu quả nhất khi kết hợp hai hình thức theo nhịp hằng tuần:
- Một buổi trực tiếp ở lớp hoặc câu lạc bộ để chơi ván thật, gặp bạn cờ, luyện phép lịch sự thi đấu.
- Một buổi online với thầy để xem lại những ván đã chơi trong tuần và học nội dung mới.
- Vài ván ngắn tự chơi ở nhà, trên bàn thật hoặc trên mạng.
Nhịp này giữ được không khí thật của cờ tướng, đồng thời tận dụng sự tiện lợi và công cụ của học online. Khi lịch bận, có thể tạm giảm buổi trực tiếp mà không bỏ hẳn việc học.
Làm sao để học online hiệu quả
- Chuẩn bị chỗ ngồi yên tĩnh, tắt các ứng dụng gây xao nhãng.
- Có bàn cờ thật bên cạnh để thỉnh thoảng bày lại thế cờ, giúp nhìn rõ hơn.
- Giữ buổi học ngắn với trẻ em, khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút.
- Xem lại ván sau buổi học, không chỉ chơi liên tục.
- Có người lớn ở gần khi trẻ nhỏ học online.
Nếu muốn thử cảm giác chơi online trước khi đăng ký lớp, bạn có thể mời bạn chơi cờ tướng online bằng một đường link hoặc chơi với máy để làm quen giao diện.
Câu hỏi thường gặp
Học online có thể thay thế hoàn toàn học trực tiếp không?
Với người lớn đã biết chơi, học online có thể là hình thức chính. Với trẻ nhỏ, nên có phần học trực tiếp hoặc chơi cờ thật ở nhà. Kết hợp cả hai thường cho kết quả tốt nhất.
Làm sao biết một lớp online có chất lượng?
Học thử một buổi, để ý thầy có tương tác với từng học viên không, có xem lại ván của học viên không, và buổi học có quá đông không. Các tiêu chí giống như chọn lớp trực tiếp, xem bài cách chọn lớp cờ tướng.
Con học online hay bị phân tâm, phải làm sao?
Rút ngắn buổi học, có người lớn ngồi gần, tắt các ứng dụng khác trên máy. Nếu vẫn khó, có thể con chưa hợp với học online ở độ tuổi hiện tại, nên chuyển sang học trực tiếp.
Có cần mua thiết bị đặc biệt để học online không?
Thường chỉ cần máy tính hoặc máy tính bảng có mạng ổn định, tai nghe và một chỗ ngồi yên tĩnh. Màn hình lớn một chút giúp nhìn bàn cờ rõ và đỡ mỏi mắt hơn điện thoại.
