Khi tìm chỗ học cờ tướng, phụ huynh và người lớn tự học thường phải chọn giữa hai hình thức chính: học theo nhóm trong một lớp nhiều học viên, hoặc học kèm riêng một thầy một trò. Không hình thức nào tốt hơn tuyệt đối. Mỗi hình thức hợp với một giai đoạn và một kiểu người học.
Bài này so sánh hai hình thức một cách cụ thể, giúp bạn chọn đúng cho hiện tại và biết khi nào nên chuyển.
Học theo nhóm
Ưu điểm
Có bạn cờ cùng trình độ. Đây là lợi thế lớn nhất. Cờ là trò chơi hai người, và muốn tiến bộ, người học cần chơi thật nhiều ván với người ngang sức. Lớp nhóm cho học viên đúng điều đó.
Không khí vui, nhất là với trẻ em. Trẻ thích đi học cờ một phần vì được gặp bạn. Tiếng cười, những ván giao hữu giữa giờ, việc so sánh "hôm nay tớ chiếu hết được bạn" tạo động lực tự nhiên.
Học từ lỗi của người khác. Khi thầy phân tích ván của một bạn trước cả lớp, những người khác cũng học được. Nhiều khi nhìn người khác mắc lỗi dễ nhận ra hơn nhìn chính mình.
Chi phí mỗi buổi thường thấp hơn so với kèm riêng, vì thời gian của thầy được chia cho nhiều người.
Nhược điểm
Tốc độ chung của lớp. Học viên tiếp thu nhanh có thể thấy chán, học viên chậm có thể bị bỏ lại.
Ít thời gian riêng với thầy. Trong một lớp đông, thầy khó xem kỹ ván của từng người.
Phụ thuộc vào cách lớp chia trình độ. Nếu lớp không chia nhóm tốt, người mới và người giỏi phải chơi với nhau, cả hai đều thiệt.
Học kèm riêng
Ưu điểm
Nội dung theo đúng điểm yếu của người học. Thầy có thể xem kỹ ván của học viên, nhận ra họ hay mắc lỗi gì và tập trung vào đó.
Tốc độ linh hoạt. Học nhanh thì tiến nhanh, cần thêm thời gian thì dừng lại lâu hơn.
Phù hợp với lịch bận. Người lớn đi làm hay trẻ có lịch học dày có thể sắp xếp giờ học linh hoạt hơn.
Thích hợp để chuẩn bị mục tiêu cụ thể, như chuẩn bị cho một giải đấu, sửa một điểm yếu rõ ràng ở khai cuộc hay tàn cuộc.
Nhược điểm
Thiếu bạn cờ. Học viên kèm riêng vẫn cần tìm nơi khác để chơi nhiều ván thực tế với người cùng trình độ.
Áp lực hơn với trẻ nhỏ. Ngồi một mình với thầy suốt buổi có thể căng thẳng với trẻ nhỏ, nhất là trẻ nhút nhát.
Chi phí mỗi buổi thường cao hơn so với học nhóm.
Phụ thuộc hoàn toàn vào một thầy. Nếu thầy không hợp, việc học bị ảnh hưởng nhiều hơn so với lớp nhóm có nhiều bạn.
Ai hợp với hình thức nào
Nên bắt đầu bằng học nhóm
- Trẻ nhỏ mới làm quen với cờ tướng.
- Người học cần động lực từ bạn bè và không khí chung.
- Người muốn có nhiều ván đấu thực tế.
- Gia đình muốn thử xem con có thích cờ không trước khi đầu tư nhiều hơn.
Nên cân nhắc kèm riêng
- Người đã có nền tảng, muốn tiến bộ nhanh ở một mảng cụ thể.
- Người lớn bận rộn cần lịch linh hoạt.
- Học viên đang chuẩn bị cho giải đấu và cần luyện sát sao.
- Trẻ tiến bộ vượt xa bạn cùng lớp, không còn bạn cùng trình độ.
Kết hợp cả hai
Với nhiều người học, cách hiệu quả nhất là kết hợp: học nhóm hoặc sinh hoạt câu lạc bộ để có bạn cờ và nhiều ván thực chiến, thêm vài buổi kèm riêng mỗi tháng để thầy xem lại ván và sửa điểm yếu. Cách này tận dụng ưu điểm của cả hai hình thức.
Dấu hiệu nên chuyển từ nhóm sang kèm riêng
- Con thắng gần hết bạn trong lớp và thấy chán vì không có thử thách.
- Con có mục tiêu thi đấu cụ thể mà lớp nhóm không đủ thời gian chuẩn bị.
- Con có một điểm yếu lặp lại mãi mà thầy lớp nhóm không có thời gian sửa riêng.
Dấu hiệu nên chuyển từ kèm riêng sang nhóm
- Con học kèm riêng nhưng mất dần hứng thú, thấy cờ là "bài tập".
- Con biết nhiều lý thuyết nhưng ít chơi ván thật, lúng túng khi đấu với người khác.
- Con cần bạn bè và không khí vui để giữ động lực.
Để buổi kèm riêng không bị lãng phí
Nếu chọn kèm riêng, vài thói quen giúp mỗi buổi học có giá trị hơn:
- Mang theo ván đã chơi. Ghi lại hai ba ván trong tuần, nhất là ván thua, để thầy cùng xem.
- Nói rõ điều mình muốn cải thiện, ví dụ "em hay bị ép ở trung cuộc" hay "em không biết thắng tàn cuộc Xe Tốt".
- Làm bài tập thầy giao giữa các buổi, dù chỉ mười lăm phút mỗi ngày.
- Hỏi lại khi chưa hiểu. Kèm riêng có lợi thế là bạn có thể hỏi bao nhiêu tuỳ thích.
Một buổi kèm riêng mà học viên đến tay không, chỉ ngồi nghe, thường không hơn một buổi học nhóm là bao.
Khi chưa sẵn sàng cả hai
Nếu chưa tìm được lớp phù hợp gần nhà, người học vẫn có thể tự luyện: chơi với người thân, chơi với máy, chơi online với bạn và tự xem lại ván. Bài tự học cờ tướng có lộ trình chi tiết cho người tự học.
Câu hỏi thường gặp
Học nhóm bao nhiêu người là vừa?
Không có con số tuyệt đối. Điều quan trọng là thầy vẫn có thời gian đến từng bàn và góp ý cho từng học viên trong buổi. Với trẻ nhỏ, lớp nhỏ thường cho kết quả tốt hơn.
Kèm riêng online có hiệu quả bằng trực tiếp không?
Với người đã biết chơi và quen dùng máy tính, kèm riêng online có thể hiệu quả tương đương, lại tiết kiệm thời gian đi lại. Với trẻ nhỏ, học trực tiếp thường dễ giữ sự tập trung hơn. Xem thêm bài học cờ tướng online hay trực tiếp.
Bao lâu học kèm riêng một lần là đủ?
Phụ thuộc vào mục tiêu và thời gian luyện tập ở nhà. Nhiều người chỉ cần một buổi mỗi tuần hoặc vài buổi mỗi tháng, miễn là giữa các buổi có tự chơi và tự xem lại ván.
Trẻ nhút nhát nên học nhóm hay kèm riêng?
Có thể bắt đầu bằng kèm riêng vài buổi để trẻ tự tin với luật và cách chơi, sau đó chuyển sang nhóm nhỏ. Nhiều trẻ nhút nhát dần cởi mở khi thấy mình chơi được và có bạn cùng sở thích.
