Khi đã quyết định tham gia một giải cờ tướng, câu hỏi tiếp theo là: nên chuẩn bị thế nào? Nhiều người nghĩ chuẩn bị nghĩa là học thêm thật nhiều khai cuộc trong những ngày cuối. Thực tế, ở trình độ phong trào, những thứ quyết định kết quả thường là sự tỉnh táo, thói quen kiểm tra quân bị đe doạ, khả năng quản lý thời gian và giữ bình tĩnh — không phải số biến khai cuộc thuộc lòng.
Bài này đưa ra kế hoạch chuẩn bị trong hai tuần, danh sách đồ mang theo, và những việc nên làm vào đêm trước và ngày thi đấu.
Hai tuần trước giải
Chơi ván có đồng hồ
Nếu bạn chưa quen chơi với đồng hồ, đây là việc quan trọng nhất. Chơi với nhịp thời gian giống hoặc gần giống giải sắp tham dự. Tập thói quen bấm đồng hồ bằng đúng tay đã đi quân và để ý thời gian còn lại.
Tập ghi biên bản
Nhiều giải yêu cầu ghi biên bản trong ván chậm. Nếu chưa quen, hãy ghi mọi ván luyện tập trong hai tuần này. Ghi biên bản chậm và sai là nguyên nhân phổ biến gây mất thời gian. Xem thêm bài ghi biên bản cờ tướng.
Ôn lại khai cuộc quen thuộc
Không học thế mới. Thay vào đó, ôn lại thế bạn vẫn dùng: xem lại những ván gần đây dùng thế đó, những cách đối phương hay đáp lại. Mục tiêu là chơi đầu ván tự tin, không mất nhiều thời gian.
Làm bài tập chiến thuật mỗi ngày
Mười lăm đến hai mươi phút bài tập chiến thuật và chiếu bí mỗi ngày giúp mắt nhìn đòn nhanh hơn. Chọn bài vừa sức, không quá khó.
Ôn tàn cuộc cơ bản
Những thế tàn cuộc đơn giản như Xe đơn thắng Tướng trơ, hay nhận ra thế nào thường là hoà, giúp bạn không bỏ lỡ chiến thắng hoặc không lãng phí sức ở thế không thể thắng.
Tuần cuối trước giải
Giảm cường độ
Đừng luyện quá nhiều trong tuần cuối. Chơi vài ván nhẹ nhàng để giữ nhịp, nhưng tránh mệt mỏi.
Đọc kỹ điều lệ giải
Biết rõ thời gian, địa điểm, số vòng, nhịp thời gian, quy định về thiết bị điện tử, quy định về trang phục nếu có. Điều này giúp bạn không bị bất ngờ.
Chuẩn bị tinh thần cho việc thua
Hãy tự nhắc: thua là chuyện bình thường trong giải đấu, nhất là giải đầu tiên. Ở thể thức hệ Thuỵ Sĩ, một ván thua không làm bạn bị loại. Điều quan trọng là chơi tốt ván tiếp theo.
Danh sách mang theo
- Giấy tờ đăng ký hoặc thông tin xác nhận tham gia, nếu giải yêu cầu.
- Bút (mang dự phòng một cây).
- Nước uống và đồ ăn nhẹ dễ ăn như bánh, trái cây.
- Áo khoác mỏng vì phòng thi đấu có thể lạnh.
- Đồng hồ đeo tay nếu muốn theo dõi giờ, lưu ý quy định của giải về đồng hồ thông minh.
- Điện thoại để liên lạc, nhưng phải tắt hoặc để theo quy định trong lúc thi đấu.
Với trẻ em, phụ huynh nên chuẩn bị giúp và cho con tự kiểm tra lại danh sách.
Đêm trước giải
- Ngủ đủ giấc. Đây là việc quan trọng nhất. Một bộ óc tỉnh táo có giá trị hơn mọi thế khai cuộc học thêm.
- Không học cờ khuya. Nếu muốn, chỉ xem lại nhẹ vài ý chính rồi nghỉ.
- Chuẩn bị sẵn đồ đạc để buổi sáng không vội vàng.
- Xem lại đường đi đến địa điểm thi đấu.
Ngày thi đấu
Đến sớm
Đến trước giờ khai mạc để làm quen với phòng thi đấu, tìm bàn của mình, đi vệ sinh, ổn định tinh thần.
Ăn nhẹ trước ván
Tránh ăn quá no hoặc quá đói. Ăn nhẹ giữa các vòng để giữ năng lượng.
Giữa các ván
- Không phân tích ván vừa thua quá lâu. Nhìn lại nhanh một chỗ sai rồi gác lại, tập trung cho ván sau.
- Nghỉ ngơi, uống nước, đi lại nhẹ.
- Tránh xem điện thoại, mạng xã hội nếu điều đó làm bạn phân tâm.
Trong ván
- Kiểm tra quân bị đe doạ trước mỗi nước.
- Để ý thời gian, không để dồn hết vào cuối ván.
- Khi có tranh chấp về luật, dừng đồng hồ và gọi trọng tài, không tự tranh cãi.
Bài tâm lý thi đấu cờ tướng có thêm cách giữ bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng.
Sau mỗi vòng đấu
Giữa các vòng là lúc dễ để cảm xúc chi phối nhất. Một ván thắng có thể khiến bạn chủ quan, một ván thua có thể khiến bạn mất tinh thần. Một thói quen đơn giản giúp giữ cân bằng:
- Ghi vào sổ một câu về ván vừa chơi: điều đã làm tốt và một chỗ đáng tiếc.
- Gác ván đó lại, không phân tích sâu cho đến khi giải kết thúc.
- Uống nước, đi lại vài phút, rồi nghĩ về ván sắp tới với tâm thế mới.
Nhiều người chơi có kinh nghiệm coi mỗi vòng là một ván cờ riêng biệt, không mang theo cảm xúc của ván trước. Đó là kỹ năng cần luyện qua nhiều giải.
Với phụ huynh có con đi giải
- Giúp con chuẩn bị đồ đạc nhưng để con tự kiểm tra.
- Không đặt mục tiêu thành tích. Một câu như "con cứ chơi hết sức, thắng thua không quan trọng" giúp con thoải mái hơn nhiều.
- Trong lúc con thi đấu, giữ khoảng cách theo quy định của giải, không ra hiệu hay nhắc bài.
- Sau mỗi ván, hỏi con cảm thấy thế nào trước khi hỏi kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Có nên học khai cuộc mới ngay trước giải không?
Không nên. Học thế mới sát giải dễ khiến bạn lúng túng khi đối phương đi khác sách. Hãy dùng thế quen thuộc mà bạn hiểu rõ.
Làm sao để không bị hết giờ?
Luyện chơi với đồng hồ trước giải, chia thời gian hợp lý: đầu ván đi nhanh với những nước quen, dành thời gian cho những tình huống phức tạp ở trung cuộc. Để ý đồng hồ thường xuyên.
Nếu thua liên tiếp các ván đầu thì sao?
Rất bình thường ở giải đầu tiên. Với thể thức hệ Thuỵ Sĩ, bạn sẽ gặp đối thủ gần trình độ hơn ở các vòng sau. Giữ bình tĩnh, tập trung vào từng ván.
Có cần mang bàn cờ và đồng hồ riêng không?
Thường ban tổ chức chuẩn bị đầy đủ. Đọc kỹ điều lệ để chắc chắn. Mang bàn cờ nhỏ để ôn giữa các vòng là tuỳ thói quen mỗi người.
