Học kèm riêng với thầy là hình thức tốn kém nhất khi học cờ tướng. Nó có thể rất hiệu quả — hoặc khá lãng phí — tuỳ vào thời điểm và cách dùng. Nhiều người học vội tìm thầy kèm riêng ngay từ đầu, trong khi ở giai đoạn đó tự học hoặc học nhóm hoàn toàn đủ. Ngược lại, có người tự học mãi, giậm chân tại chỗ nhiều năm, trong khi vài buổi kèm riêng có thể giúp họ bước tiếp.
Bài này giúp bạn biết khi nào kèm riêng thật sự đáng đầu tư.
Năm tình huống nên có thầy kèm riêng
1. Giậm chân tại chỗ dù vẫn luyện đều
Bạn chơi đều, làm bài tập đều, nhưng nhiều tháng liền không thấy tiến bộ. Thường đó là vì bạn có một hai điểm yếu cố định mà tự mình không nhận ra — ví dụ luôn phòng thủ bị động, hay luôn xử lý tàn cuộc sai cùng một kiểu. Một người thầy nhìn vào ván của bạn có thể chỉ ra ngay điều đó.
2. Chuẩn bị cho một giải đấu cụ thể
Khi có mục tiêu thi đấu, thầy kèm riêng giúp chuẩn bị khai cuộc cho cả hai màu quân, luyện tàn cuộc, luyện quản lý thời gian và tâm lý. Những thứ này khó tự chuẩn bị đầy đủ.
3. Trẻ tiến bộ vượt xa bạn cùng lớp
Khi con thắng gần hết các bạn trong lớp nhóm, con cần thử thách mới. Kèm riêng giúp con tiếp tục tiến bộ thay vì chán vì không có đối thủ.
4. Người lớn bận rộn, lịch không cố định
Lớp nhóm có lịch cố định, người đi làm khó theo. Kèm riêng, trực tiếp hoặc online, linh hoạt hơn nhiều.
5. Cần sửa một điểm yếu cụ thể nhanh
Ví dụ bạn chơi khá nhưng hoàn toàn không biết xử lý khi đối phương đi một thế khai cuộc lạ, hoặc liên tục thua ở tàn cuộc. Vài buổi kèm riêng tập trung vào đúng điểm đó có thể giải quyết nhanh hơn nhiều tháng tự học.
Ba tình huống tự học hoặc học nhóm vẫn đủ
1. Mới bắt đầu, còn đang học luật
Ở giai đoạn này, điều bạn cần nhất là chơi nhiều ván, làm quen với quân và luật. Người thân, sách, chơi với máy và học nhóm hoàn toàn đủ. Kèm riêng ở giai đoạn này thường không tận dụng hết giá trị.
2. Chơi cho vui, không có mục tiêu thi đấu
Nếu bạn chơi để thư giãn, giao lưu với bạn bè và gia đình, câu lạc bộ và bạn cờ mang lại nhiều niềm vui hơn kèm riêng.
3. Chưa có thói quen tự luyện tập
Kèm riêng chỉ hiệu quả khi giữa các buổi bạn tự chơi, tự làm bài. Nếu chưa có thói quen này, hãy xây dựng nó trước. Bài tự học cờ tướng có lịch luyện tập gợi ý.
Kèm riêng bao nhiêu là đủ
Không cần kèm riêng liên tục nhiều buổi mỗi tuần. Nhiều người học đạt hiệu quả tốt với:
- Một buổi mỗi tuần khi đang có mục tiêu cụ thể.
- Hai buổi mỗi tháng khi chủ yếu tự học và cần người xem lại ván.
- Một đợt ngắn vài buổi tập trung vào một điểm yếu, rồi quay lại tự học.
Tận dụng tối đa mỗi buổi kèm riêng
- Mang ván đến. Không có ván của bạn, thầy khó biết bạn cần gì.
- Nói rõ mục tiêu. "Em muốn chơi tốt hơn khi cầm Đen" hay "em muốn thắng được các thế Xe Tốt đơn giản".
- Ghi lại điều đã học. Ngay sau buổi học, viết vài dòng để nhớ. Xem thêm bài nhật ký học cờ tướng.
- Hỏi đến khi hiểu. Kèm riêng cho phép hỏi bao nhiêu tuỳ ý, hãy tận dụng.
- Làm bài tập giữa các buổi. Đây là phần quyết định hiệu quả.
Dấu hiệu kèm riêng đang không hiệu quả
Đầu tư vào kèm riêng rồi, cũng nên biết khi nào nó không mang lại kết quả như mong muốn:
- Sau mỗi buổi, bạn không nhớ rõ mình đã học được gì.
- Thầy chủ yếu giảng chung chung, hiếm khi xem ván của bạn.
- Những lỗi cũ vẫn lặp lại sau nhiều tuần mà không có cách luyện cụ thể.
- Bạn đến buổi học như một nghĩa vụ, không còn thấy hứng thú.
Khi gặp những dấu hiệu này, hãy nói thẳng với thầy về mong muốn của mình trước. Nếu vẫn không thay đổi, có thể quay lại học nhóm hoặc tự học một thời gian, rồi tìm thầy phù hợp hơn sau.
Chọn thầy kèm riêng
Khi đã quyết định kèm riêng, tiêu chí chọn thầy hơi khác so với lớp nhóm:
- Thầy có kinh nghiệm xem lại ván và chỉ ra điểm yếu cá nhân.
- Thầy có chuyên môn ở mảng bạn cần: khai cuộc, tàn cuộc, thi đấu.
- Thầy giao bài và theo dõi giữa các buổi.
- Bạn cảm thấy thoải mái khi hỏi và tranh luận với thầy.
Bài thầy dạy cờ tướng tốt làm gì có thêm những dấu hiệu nên để ý.
Kết hợp kèm riêng với học nhóm
Cách hiệu quả nhất với nhiều người là học nhóm hoặc sinh hoạt câu lạc bộ để có nhiều ván đấu thật, cộng thêm kèm riêng định kỳ để sửa điểm yếu. Xem thêm bài học nhóm hay kèm riêng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mới học có nên kèm riêng không?
Thường không cần thiết ở giai đoạn đầu, trừ khi trẻ quá nhút nhát để học nhóm hoặc không có lớp phù hợp gần nhà. Học nhóm giúp trẻ có bạn cờ và không khí vui, rất quan trọng với người mới.
Kèm riêng bao lâu thì thấy hiệu quả?
Nếu tập trung vào một điểm yếu cụ thể và tự luyện giữa các buổi, nhiều người thấy thay đổi rõ sau vài tuần. Với mục tiêu lớn như chuẩn bị thi đấu, cần thời gian dài hơn.
Kèm riêng online có tốt bằng trực tiếp không?
Với người đã biết chơi, kèm riêng online có thể hiệu quả tương đương và tiện hơn. Xem bài học cờ tướng online với thầy để chuẩn bị cho tốt.
Có nên dừng kèm riêng khi đã tiến bộ?
Có thể giảm tần suất hoặc tạm dừng, quay lại tự học và chơi nhiều hơn. Khi gặp giai đoạn giậm chân mới hoặc có mục tiêu mới, lại tìm thầy kèm tiếp.
