Nhiều phụ huynh cho con học cờ tướng nhưng bản thân không biết chơi, hoặc chỉ biết sơ sơ. Họ băn khoăn: làm sao biết thầy dạy tốt hay không khi mình không hiểu nội dung? Tin tốt là bạn không cần biết chơi cờ để nhận ra một người thầy tốt. Sau ba bốn buổi, có rất nhiều dấu hiệu bạn quan sát được từ con, từ cách thầy làm việc và từ không khí lớp học.
Những gì quan sát được từ con
Con có mong chờ buổi học không
Đây là dấu hiệu rõ nhất. Trẻ học với thầy tốt thường nhắc đến buổi học, háo hức khi sắp đến giờ, và không muốn về khi buổi học kết thúc. Nếu con thường lề mề, tìm cớ để không đi, cần tìm hiểu thêm.
Con có kể về những gì đã học không
Hỏi con sau mỗi buổi: "Hôm nay thầy dạy gì?". Trẻ học với thầy tốt thường kể được điều cụ thể: "Thầy dạy con Pháo phải có ngòi mới ăn được", "Thầy cho con chơi với bạn Minh, con chiếu hết được bạn". Nếu con luôn trả lời "không có gì" hoặc không nhớ, đó là thông tin đáng lưu ý.
Con có muốn chơi cờ ở nhà không
Thầy tốt truyền được niềm vui chơi cờ. Trẻ học với thầy tốt thường tự lấy bàn cờ ra chơi ở nhà, rủ bố mẹ, anh chị chơi cùng, hoặc bày lại một thế cờ thầy dạy.
Con có tự tin hơn không
Sau vài buổi, con có vẻ tự tin hơn khi nói về cờ, không ngại thử nước mới, không sợ sai quá. Đó là dấu hiệu con đang được học trong môi trường an toàn.
Những gì quan sát được từ thầy
Thầy có trao đổi với phụ huynh không
Thầy tốt thường chủ động nói với phụ huynh về con: con đang học gì, con tiến bộ ở đâu, con cần luyện thêm gì. Những nhận xét cụ thể như "con đã nhớ luật cản chân Mã, nhưng còn hay quên kiểm tra quân bị đe doạ" cho thấy thầy thật sự theo dõi con.
Thầy có nhớ con là ai không
Sau vài buổi, thầy biết tên con, biết con thích gì, biết con yếu ở đâu. Thầy không đối xử với tất cả học viên như nhau.
Thầy có kiên nhẫn không
Nếu có dịp xem một phần buổi học, hãy để ý cách thầy phản ứng khi học viên sai lần thứ mấy liên tiếp. Thầy tốt vẫn bình tĩnh, giải thích lại theo cách khác.
Thầy có trung thực về tiến bộ không
Thầy tốt không hứa hẹn những điều không chắc như "ba tháng nữa con sẽ đi giải có huy chương". Thầy nói thật về những gì con đang làm được và chưa làm được.
Những gì quan sát được từ lớp học
Học viên có vui không
Khi đón con, hãy nhìn các bạn khác: các bạn có vui vẻ, có nói chuyện với nhau về ván cờ không? Không khí lớp học phản ánh cách thầy dẫn dắt.
Học viên có được chơi nhiều không
Nếu được phép quan sát, để ý tỉ lệ thời gian giảng và thời gian chơi. Lớp tốt thường có nhiều thời gian chơi.
Các bạn có trình độ tương đồng không
Nếu con luôn là người giỏi nhất hoặc yếu nhất, có thể lớp chưa chia nhóm hợp lý.
Câu hỏi nên hỏi con
Thay vì hỏi "hôm nay con thắng mấy ván", hãy thử:
- "Hôm nay con học được điều gì mới?"
- "Có nước đi nào con thấy hay không?"
- "Thầy có giúp con khi con gặp khó không?"
- "Con có muốn đi học buổi sau không?"
Những câu hỏi này giúp bạn hiểu buổi học, đồng thời cho con thấy bạn quan tâm đến việc con học chứ không chỉ kết quả.
Dấu hiệu cần trao đổi lại với thầy
- Con không muốn đi học trong nhiều tuần liên tiếp.
- Con kể thầy thường chê trách hoặc so sánh con với bạn.
- Sau vài tháng, con không kể được điều gì mới đã học.
- Thầy không bao giờ trao đổi với phụ huynh.
Khi thấy những dấu hiệu này, hãy nói chuyện với thầy trước khi quyết định. Bài khi nào nên đổi thầy giúp bạn cân nhắc.
Một bảng tự quan sát ngắn cho phụ huynh
Sau buổi thứ tư, bạn có thể tự trả lời nhanh sáu câu dưới đây bằng "có", "chưa rõ" hoặc "không":
- Con có tự nhắc đến buổi học cờ trong tuần không?
- Con kể được ít nhất một điều cụ thể đã học chưa?
- Con có tự lấy bàn cờ ra chơi hoặc rủ ai đó chơi không?
- Thầy đã trao đổi với bạn về con ít nhất một lần chưa?
- Không khí lớp khi bạn đưa đón có vui vẻ không?
- Con có vẻ tự tin hơn khi nói về cờ không?
Nếu phần lớn là "có", bạn có thể yên tâm. Nếu nhiều "không", đó là lúc nên trò chuyện với thầy. Bảng này chỉ để bạn tự nhìn lại, không phải để chấm điểm thầy hay con.
Cho thầy thời gian
Ba bốn buổi là đủ để có ấn tượng ban đầu, nhưng chưa đủ để đánh giá toàn diện. Trẻ cũng cần thời gian làm quen với thầy mới. Nếu những dấu hiệu ban đầu đều tích cực, hãy kiên nhẫn chờ thêm để thấy tiến bộ rõ ràng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Phụ huynh có nên ngồi xem cả buổi học không?
Tuỳ lớp. Một số lớp cho phụ huynh quan sát, một số không vì trẻ dễ mất tập trung. Nên xin quan sát buổi đầu, sau đó tin tưởng thầy và theo dõi qua con.
Con kể thầy khó tính, có phải thầy không tốt?
Chưa chắc. Nghiêm khắc về nề nếp như không làm ồn, chạm quân phải đi là bình thường. Điều cần lưu ý là thầy có chê bai, làm con mất tự tin hay không. Hỏi con thêm chi tiết và nếu cần, trao đổi với thầy.
Nếu con thích thầy nhưng không tiến bộ thì sao?
Con thích đi học đã là điều quý. Tiến bộ trong cờ đôi khi chậm và không đều. Hãy hỏi thầy nhận xét về con và cách bổ sung luyện tập ở nhà trước khi nghĩ đến chuyện đổi thầy.
Không biết chơi cờ thì có nên học cùng con không?
Rất nên nếu có thời gian. Học luật cơ bản giúp bạn hiểu con đang học gì, có thể chơi cùng con ở nhà, và trao đổi với thầy dễ hơn. Bài dạy con chơi cờ tướng tại nhà có thể giúp bạn bắt đầu.
